سلطان محمد ميرزا قاجار
35
سفرنامه سيف الدوله ( معروف به سفرنامه مكه ) ( فارسى )
عمارتى است . در يك فرسخى امامزاده هاشم برحسب امر ناصر الدين شاه ، پل خوبى [ 10 آ ] ساخته شده است و همهء راه را سنگبست و خيابان كردهاند . خود امامزاده بر بلندى واقع است . آبادى كمى دارد . در نيم ساعتى اين امامزاده كاروانسرايى است از بناهاى معتمد الدّوله منوچهر خان كرجى كه در دولت خاقان مرحوم به حكومت گيلان مأمور بود . قدرى خراب شده است . در اين جنگل ، ببر ، خوك ، خرس و پلنگ بسيار است . از امامزاده هاشم الى شهر رشت در صورتى كه بارندگى و گل نباشد هفت ساعت مسافت است . همهء اين راه را برحسب امر ناصر الدين شاه سنگبست و خيابان كردهاند . تمام راه هموار و جنگل سبز و خرم [ و ] پر از درختهاى قوى و گلهاى رنگين و آبهاى جارى است . در بين راه و اطراف آن آبادى ، زراعت برنج [ و ] باغات توت ابريشم بسيار است . در وسط منزل جايى است موسوم به پنجشنبه بازار « 21 » . روزهاى [ 10 ب ] پنجشنبه از شهر و دهات ، مردم در آنجا جمع شده ، بيع و شرا نمايند . بازار باصفايى است . حمامى هم دارد . همه قسم از اصناف و كسبه در آنجا هستند .
--> ( 21 ) . محتملا مقصود نويسنده از پنجشنبه بازار همان بازار سنگر است و نه محلى به نام پنجشنبه بازار . فراهانى مىنويسد : « بازار سنگر بازارى است كه در دو فرسخى شهر رشت در سر راه واقع شده و حاجى محمد حسن معين التجار رشتى به شراكت اكبر خان بيگلر بيگى اين بازار را ساختهاند » . ( سفرنامهء فراهانى ، ص 35 ) .